Përveç Novi Sadit, komunat me popullsi shumicë shqiptare dhe ato boshnjake të vetmet kanë shtim natyror pozitiv në Serbi. Bujanoci e Presheva prijnë me popullsi më të re, ndërsa Zajeçari me popullsi më të moshuar.

Nga 169 komuna në Serbi, vetëm gjashtë kanë shënuar shtim natyror të popullsisë, edhe atë, ato komuna me shumicë të popullsisë boshnjake dhe shqiptare, si Bujanoci, Novi Sadi, Sjenica, Presheva, Tutini dhe Novi Pazari.

Në Serbi, nga 7 milionë banorë sa ka gjithsej, në vitin 2017 vdiqën rreth 39,000 njerëz më shumë se sa janë lindur, gjë që tregon se për çdo vit zhduket një komunë me madhësi sa Beçej ose Savski Venac, thuhet në publikimin nga Enti Republikan i Statistikave në Serbi.

Ndërsa nëse e krahasojmë me Kosovën: nga 1.798.506 banorë sa kishte Kosova në vitin e kaluar, rritet për një vendbanim sa Zhegra, pra me 4,681 banorë.

Niveli më i lartë i lindjeve në vitin paraprak u regjistrua në Novi Pazar, dhe numri më i vogël i i lindjeve në komunën e Rekovacit.

Nga 169 komuna në Serbi, vetëm gjashtë kanë shënuar shtim natyror të popullsisë, pra në Bujanoc, Novi Sad, Sjenicë, Presheva, Tutin dhe Novi Pazar.
Më shumë fëmijë kanë lindur në qytete, 67 %, dhe mosha mesatare e grave që janë bërë nëna është 29 vjet. Mosha mesatare e nënave në vendbanimet urbane është 30 vje

Ndërsa nëse e krahasojmë me Kosovën: nga 1.798.506 banorë sa kishte Kosova në vitin e kaluar, rritet për një vendbanim sa Zhegra, pra me 4,681 banorë.

Niveli më i lartë i lindjeve në vitin paraprak u regjistrua në Novi Pazar, dhe numri më i vogël i i lindjeve në komunën e Rekovacit.

Nga 169 komuna në Serbi, vetëm gjashtë kanë shënuar shtim natyror të popullsisë, pra në Bujanoc, Novi Sad, Sjenicë, Presheva, Tutin dhe Novi Pazar.
Më shumë fëmijë kanë lindur në qytete, 67 %, dhe mosha mesatare e grave që janë bërë nëna është 29 vjet. Mosha mesatare e nënave në vendbanimet urbane është 30 vjet.

Mosha mesatare te të vdekurit ishte 75 vjet dhe shkaku kryesor i vdekjes ishte sëmundja e sistemit të qarkullimit të gjakut. Një tjetër shkak i vdekjes sipas frekuencës janë tumoret, nga të cilat rreth 22,000 njerëz vdiqën në vitin e kaluar.
Numri i banorëve në Serbi në vitin 2017 ishte pak më shumë se shtatë milionë njerëz, shumica prej të cilëve gra me më shumë se 51 % të popullësisë.

Mosha mesatare e popullsisë në Serbi është 43 vjeç dhe po rritet vazhdimisht. Ndërsa sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, mosha mesatare në Kosovë për vitin 2011 është vlerësuar të jetë 30,2 vite, çka do të thotë se ka shënuar rritje të shpejt viteve të fundit.

Në Serbi popullsia e aftë për punë nga 15 deri në 64 vjeç përbën 66 % të popullsisë.
Më së shumti të moshuar ka në zonën e Zajeçarit ndërsa e të rinjve në rajonin e Pçinjës, në të cilën bënë pjesë komuna e Preshevës dhe Bujanocit.

Përndryshe shtimi negativ natyror dhe rritja e numrit të migrimeve janë të dukshme në pothuajse të gjitha vendet e rajonit. Sipas Aljazeera, duke u bazuar në statistikat zyrtare të shteteve të rajonit, brenda vetëm një viti nga vendet e Ballkanit Perëndimor, 162,000 njerëz u arratisën jashtë vendeve të tyre. Kjo shifër është barazi me popullsinë e qyteteve të madhësisë së Splitit në Kroaci ose Kragujevcin në Serbi

Ndërsa nëse e krahasojmë me Kosovën: nga 1.798.506 banorë sa kishte Kosova në vitin e kaluar, rritet për një vendbanim sa Zhegra, pra me 4,681 banorë.

Niveli më i lartë i lindjeve në vitin paraprak u regjistrua në Novi Pazar, dhe numri më i vogël i i lindjeve në komunën e Rekovacit.

Nga 169 komuna në Serbi, vetëm gjashtë kanë shënuar shtim natyror të popullsisë, pra në Bujanoc, Novi Sad, Sjenicë, Presheva, Tutin dhe Novi Pazar.
Më shumë fëmijë kanë lindur në qytete, 67 %, dhe mosha mesatare e grave që janë bërë nëna është 29 vjet. Mosha mesatare e nënave në vendbanimet urbane është 30 vjet.

Mosha mesatare te të vdekurit ishte 75 vjet dhe shkaku kryesor i vdekjes ishte sëmundja e sistemit të qarkullimit të gjakut. Një tjetër shkak i vdekjes sipas frekuencës janë tumoret, nga të cilat rreth 22,000 njerëz vdiqën në vitin e kaluar.
Numri i banorëve në Serbi në vitin 2017 ishte pak më shumë se shtatë milionë njerëz, shumica prej të cilëve gra me më shumë se 51 % të popullësisë.

Mosha mesatare e popullsisë në Serbi është 43 vjeç dhe po rritet vazhdimisht. Ndërsa sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, mosha mesatare në Kosovë për vitin 2011 është vlerësuar të jetë 30,2 vite, çka do të thotë se ka shënuar rritje të shpejt viteve të fundit.

Në Serbi popullsia e aftë për punë nga 15 deri në 64 vjeç përbën 66 % të popullsisë.
Më së shumti të moshuar ka në zonën e Zajeçarit ndërsa e të rinjve në rajonin e Pçinjës, në të cilën bënë pjesë komuna e Preshevës dhe Bujanocit.

Përndryshe shtimi negativ natyror dhe rritja e numrit të migrimeve janë të dukshme në pothuajse të gjitha vendet e rajonit. Sipas Aljazeera, duke u bazuar në statistikat zyrtare të shteteve të rajonit, brenda vetëm një viti nga vendet e Ballkanit Perëndimor, 162,000 njerëz u arratisën jashtë vendeve të tyre. Kjo shifër është barazi me popullsinë e qyteteve të madhësisë së Splitit në Kroaci ose Kragujevcin në Serbi

Kryetari i Serbisë Aleksandar Vuçiq është takuar sot me komisarin europian për Zgjerim Johannes Hahn i cili gjendet për vizitë zyrtare në Beograd.

Sipas statistikave nga numri i të regjistruarve të të punësuarve në Serbi, komuna e Bujanocit ka më shumë të punësuar se komuna e Preshevës në gjitha sektorët.

Bëhet fjalë për punonjësit e juridik në sistemin e institucioneve publike, ndërmarrjeve ekonomike e prodhuese si dhe organizata tjera punuese, shkruan Titulli.com.

Në bazë të dhënave që ka siguruar redaksia e Titulli.com, në komunë e Bujanocit për vitin 2017 kanë qenë të punësuar 5526 ndërsa në komunën e Preshevës 3979 të punësuar.

Në krahasim me komunat tjera në rrethin e Pçinjës këto dy komuna të banuar me shumicë shqiptare kanë shumë të ulët nivelin e punësimit.

Ditëve të ardhshme do të publikojmë edhe të dhënat nga Shërbimi kombëtar për punësim për komunat tjera në këtë rajon./lugina24.com

Ideja e shkëmbimit të territoreve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, ku Lugina e Preshevës u dha për veriun e Kosovës, përsëri ka ardhur në ballë të publikut. As shqiptarët e as serbët nuk do të ngriheshin nëse do të arrihej një marrëveshje e tillë, por fuqitë e mëdha, shkruan revista serbe Eskpres.

Vetëm në 100 vitet e fundit kufijtë në Evropë kanë ndryshuar të paktën 37 herë. Vendet u ndanë, u coptuan, por edhe u bashkuan. Ata formuan organizata dhe luftojnë njëri-tjetrin. Dhe për shekuj. Pse lëvizja e kufijve në Ballkan është një temë tabu për Perëndimin?

Ideja e shkëmbimit të territorit ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, ku Lugina e Preshevës është dhënë për veriun e Kosovës, nuk është e re, ndoshta edhe realiste, por, sipas pretendimeve të Beogradit, është praktikisht e pranueshme për të dy palët.

Tani ky propozim është përsëri në sy të publikut. Dhe në këtë, faza e re e dialogut, që shumë e quajnë atë përfundimtar, çdo opsion ka një peshë specifike. Shkëmbimi i territorit do të ishte një hap drejt ndarjes etnike, të cilën serbët e veriut dhe shqiptarët nga jugu, të cilët përbëjnë shumicën e popullsisë, me kënaqësi do të pranojnë. Kjo zgjidhje mund të jetë e qëndrueshme, është përparësia e saj kryesore, por disavantazhi është se fuqitë e mëdha e kundërshtojnë fuqishëm atë.

Ministri i Jashtëm Ivica Daçiç, i cili është një nga avokatët më të zhurmshëm të kësaj ideje, tha disa muaj më parë se “shqiptarët do të bien dakord për të folur pa një mentor”.

Ky qëndrim, pak ditë më parë, u përsërit nga Gjermania. Ambasadori i këtij vendi në Prishtinë, Christian Helt, tha se ata e kundërshtojnë çdo ndarje të Kosovës dhe shtoi se kjo do të krijonte potencialin për të destabilizuar rajonin dhe Evropën.

Dhe cilat janë opsionet? Shqiptarët duan njohjen e pakushtëzuar të një Kosove të plotë, por disa zgjidhje kompromisi kanë shumë më shumë gjasa të ndodhin. Ajo i referohet statusit të posaçëm për Veriun (që do të ishte më shumë se Bashkësia e Komunave Serbe), në këmbim të statusit të vëzhguesit në OKB.

Ekziston edhe një kalim kufitar, i njohur si një kalim administrativ në Ibar, kështu që katër komuna do të bashkohen me Serbinë. Dhe e treta, ndoshta më e ndershme, shkëmbimi i territorit. Vitin e kaluar Thaçi, Vuçiq dhe Rama biseduan për këtë jashtë syve të publikut, por kjo ide u zhduk në ndërkohë

Kosova me arsye e mbron qëndrimin se shkëmbimi i territoreve është opsion disfatist; por nuk ka arsye që në këto bisedime “finale” me Serbinë të mos e përfshihet çështja e të drejtave të shqiptarëve dhe pozita politike e tyre në raport me të drejtat e serbëve në Kosovë. Nëse reciprociteti absolut nuk do të jetë i mundshëm, për shkak të siç thuhet trajtimit të Kosovës si rast “sui generis”, ka shumë segmente të drejtash dhe kërkesash të shqiptarëve që mund të trajtohen në këto bisedime.

Në kontekstin e zhvillimeve politike rreth Kosovës dhe arritjes së një marrëveshje me Serbinë, padyshim se vullneti i shqiptarëve të Luginës së Preshevës, i shprehur edhe në Referendumin e vitit 1992, është bashkimi me Kosovën; por jo në skenaret e shkëmbimit të përgatitura nga Beogradi dhe jo duke e trajtuar Luginën e Preshevës në mënyrë parciale –vetëm përmes komunës së Preshevës – e sidomos jo kur ky opsion nënkupton rrezikim të integritetit territorial dhe sovranitetit shtetëror të Kosovës.

Por, njëkohësisht duhet thënë qartë se Lugina e Preshevës, në situatën në të cilën ndodhet vitet e fundit, e nënshtruar nga presioni politik dhe ekonomik nga Beogradi, është afër kufijve të durimit. Si pasojë e kësaj gjendje, shumë shqiptarë po largohen në drejtim të vendeve të Evropës duke e rrezikuar në mënyrë serioze bërthamën kombëtare në këtë rajon. Prandaj, ajo, kësaj radhe, në fazën finale të bisedave me Serbinë, do trajtim adekuat në radhë të parë nga institucionet e Kosovës dhe bashkësia ndërkombëtare.

Derisa në Kosovë nuk ka asnjë paralajmërim se Lugina e Preshevës mund të jetë temë e këtyre bisedave, edhe me arsyen e thjeshtë se këto nuk “janë bisedime shqiptaro-serbe”, por bisedime “Kosovë-Serbi”, njerëz të zakonshëm, nga jeta e përditshme, artistë, qytetarë, përmes internetit kanë filluar fushatën e sensibilizimit të këtij problemi me moton: “Lugina do zgjidhje!”.

Kosova me arsye e mbron qëndrimin se shkëmbimi i territoreve është opsion disfatist; por nuk ka arsye që në këto bisedime “finale” me Serbinë të mos e përfshihet çështja e të drejtave të shqiptarëve dhe pozita politike e tyre në raport me të drejtat e serbëve në Kosovë. Nëse reciprociteti absolut nuk do të jetë i mundshëm, për shkak të, siç thuhet, trajtimit të Kosovës si rast “sui generis”, ka shumë segmente të drejtash dhe kërkesash të shqiptarëve që mund të trajtohen në këto bisedime.

Fundja, dy shtetet mund të jenë fqinj të mirë nëse trajtimi i pakicave kombëtare bëhet në mënyrë adekuate dhe me standarde të njëjta. Ndryshe, si do të mund që Kosova ta trajtojë Serbinë një fqinj të mirë, nëse Serbia vazhdon t’i trajtojë shqiptarët e Luginës së Preshevës me standarde diskriminuese?

Aq më tepër paqja dhe stabiliteti i Ballkanit Perëndimor, pashmangshëm janë të lidhura me standardet dhe trajtimet unike që duhet krijuar për pakicat kombëtare. Nëse, në rast të një marrëveshje eventuale Kosovë-Serbi, të drejtat e shqiptarëve në Luginën e Preshevës do të mbeten peng vetëm i vullnetit politik të Beogradit, vullnet ky i cili me vite po dëshmohet si diskriminues, nuk do të mund të flitet për një stabilitet afatgjatë të këtij rajoni. E stabilitet afatgjatë nuk mund të ketë pa Luginën e Preshevës.

(Autori është kryetar i Komunës së Bujanocit